BAKTIKÇA – soru/yorum – A. Kemal KAŞKAR 

Kuvvetle muhtemeldir ki, uzunca süredir belki aklınıza bile gelmeyen çok önemli bir başlangıç unsurundan yoksun başlıyorsunuz günlerinize: Gazetesiz!

Yani gazetesizsiniz …

Dijital olanından değil kağıt üzerine basılmışından söz ediyorum elbette. Yaygın olsun yerel olsun …

Günlerinizden, yaşamınızdan tümden çıkmış, çıkarılmış bir başlangıçtır o oysa. Gün dediğin onsuz olmazdır. Adı üzerinde: ‘Günlük Gazete’dir. Gün oldukça olacaktır o da. İlle de olacaktır, okunacaktır.

“Eskiden” dediğinizi duyar gibiyim. Duymazdan gelsem ve size günlük yaşamınızda, aslında eski olan yeni bir şey yapmanızı önersem diyorum.

Sayıları giderek azalan gazete bayilerinden de hızla uzaklaşıyor, onlarsız da bir güzel yaşıyorsunuz. Ya da öyle sanıyorsunuz. Yapmasanız diyorum.

Önceleri neredeyse adım başı satılan gazete-dergi türü basılı ürünler artık sayılı adreslerde varsa var. Esnaf da, alanı azalan bu ürünlerin satışına aracılık etmek istemiyor. “İadesi, şusu busu, zaten üç kuruş kalıyor” deyip gazete-dergi satma işini bırakıyorlar. Bir yere kadar da haklılar.

“Eskilerde kaldı onlar” diye denile elimizde avucumuzda ne kaldıysa o kadarıyla oyalanıyoruz işte. Biraz “hey gidi günler hey”li biraz “olduğu kadar”lı biraz “hiç yoktan iyidir”li hallerle geçiyor zaman. Ortalıkta, yapılmaması gereken birçok şeyi yapıp yapıp da dolaşıp duranlara çok sinir olup çok kızmanıza rağmen selamlaşmak gibi bir durumumuzdur bu da. Bu da bir tür iletişimse iletişimimizdir işte. Öylesine. Yarım yamalak, eksik, bozuk, okumasız yazmasız olmasak!

‘Yeniden’ olmaz mı, ne dersiniz?

…

“İnsan nasıl insan oldu!”

Çok şey öğrendiğim kitaplardandır.

İnsanın nasıl vahşileştirildiğine tanıklık ede ede geldiğimiz bugünlerimizde en güzel mücadelemiz; ‘vahşi kapitalizm’ koşullarında, onun kaçınılmaz ürünleri arasında yolumuzu, yönümüzü, doğrularımızı, yani haysiyetimizi ve elbette umutlarımızı, en kısa deyişle ‘insanlığımızı’ kaybetmemek içindir. İnsan olabilmek, insan kalabilmek içindir. Her yerde, hep. Savunmamız gereken insanlığımızdır hep. Yılmadan, yorulmadan. Yalansız dolansız.

…

“Doğruyu, yalnızca doğruyu! …”

Tanıklıkların dile getirilmesi öncesinde mahkemelerde ettirilen yemini çağrıştıran bir kalıp sözümüzdür.

“Doğruyu, yalnızca doğruyu söyleyeceğime namusum ve şerefim üzerine yemin ederim …”

Ülkemizde de mahkemelerde tanığa, kendisine sorulacak sorulara vereceği yanıtların gerçeğe aykırı olmayacağına ve dava konusuyla ilgili bildiği her ne ise tümünü mahkeme huzurunda eksiksiz ve de fazlasız anlatacağına ilişkin, ‘namusu, şerefi ve kutsal değerleri üzerine’ yemin ettirilir.

Yapılabilmesi için yeminlere ihtiyaç duyulması da ayrıca bir büyük sorunumuzdur ama neyse …

Peki, buna rağmen mahkemelerde tanıklar ‘doğruyu, yalnızca doğruyu’ mu dile getirirler?

Bunun aksine dair o kadar çok örnek vardır ki!

‘Mahkemeyi yanıltmak’tır bunun adı. Suçtur.

Yaşamlarımız boyunca hepimiz dahiliz buna.

Cezası çok ağır, bilirsiniz.

Bilmezden gelmeniz daha büyük suç olur.

‘Namus, şeref ve kutsal değerler’ diye özetleyip sıraladığımız her neyimiz varsa tümünün ayaklar altında çiğnenmesi olur.

Günlük yaşamlarımız boyunca, dava konusu edilmemiş, mahkemeleşilmemiş, yani yeminsiz kasemsiz anlatıp durduğumuz bir dolu tanıklığımıza ise hiç girmeksizin sürdürmeliyim. Yoksa işin içinden çıkamayacağım kesin.

…

Ama ne üzücüdür ki ‘insan olmak ya da olmamak’ meselesi olarak görülmesi gereken bu kulvarda dayanıksızlık en dayanılmaz, en ağır hafifliktir ve fakat asla çaresizlik değildir. Hep, her zaman ‘yapacak birçok şey vardır’. Bir çuval dolusu bomboş laf etmek yerine, ileri geri konuşup durmak yerine …

Elbette zaman zaman ‘çaresizlik’ durakları vardır yaşamımızda. İnsan bazı bazı ‘çaresiz kalıp’ da ‘yalan beyan’a sapabilir. İnsanlıktan çıkabilir. İnsanlığın dışı çok uzaklarımızda değildir. Burnumuzun dibindedir desek yeridir. Göz göre göredir. Kahreder. İnsan olan için dayanması güçtür ama dayanması gerekir insanın. Aksi durum ‘insanlık adına’ büyük kayıptır. Çok da ayıptır.

Yaşamak, bu yönüyle bakarsak, ‘tutmuş insanları sevmiş’* olanlar için hep çok zor ama bir o kadar da gurur verici bir büyük mücadeledir.

Can Baba’nın “Bir numaralı Halk Düşmanı *” şiiri, bu bakımdan, insanın nasıl insan olabildiğine ya da olamadığına ilişkin kocaman bir ders kitabı gibidir.

Sizin için yeni olsun olmasın, Can Baba’nın bu şiiri gibi değerlendirin yaşamınızdaki ‘yeni’ olan her neyse … Siyaset de dahil.

Size tavsiyem: Gazeteler ve dergiler için bir zamanlar çok yaygın olarak kullanılmış “Oku okut, abone ol abone bul!” sloganıdır.

Ötesi size kalmıştır.

Bir numaralı Halk Düşmanı *

Can YÜCEL –

reis bey dedim reis bey

asın beni dedim dövün öldürün beni

suçluyum dedim kahpenin soysuzun biriyim ben

vatan hainiyim belki de

çalmadım öldürmedim ama

daha kötüsünü yaptım

na’aptım biliyor musunuz

halim beyin deposunda hamaldım geçen yıl

kaçıncı balyaydı kim bilir

kaçırmışım keçileri bir ara

arabalar evler sokaklar alıp başını gitmiş

bi ova bi ben bi gökyüzü

sırtımda bir pamuk tarlası

çıkmış üstüne güneş ter ter tepinir

tek dur dedim güneşe

hayvanlığın lüzumu yok

baktım oralı değil

yıktım oracığa pamuk tarlasını

aldım ayağımın altına güneşi

yer misin yemez misin

neden sonra uyanmışım

karanlıklar basmış geceler olmuş

bir ayçiçegi açmış sağ elimde

solumda yediveren yedi amele

almışız denizi karşımıza

çatır çatır dişimizde ayçiçekleri

bi güzel ağlamışız

adamın gözleri reis bey adamın gözleri

bir koltuk meyânesiydi

izmir’in meyane boğazı’nda

bir dumandır uğruyor dışarı bir duman

dumanın yanısıra bir kerih türkü

gel dedi gel girdim içeri

koluma yapıştı birden

gördün mü dedi şu deyyusları

köşede üç herif oturuyordu

nedense çürük dişlerim geldi aklıma

o keçiler var ya dedi o namussuzlar

onlar yedi benim başımı

bir gün bile yaşatmam o itleri ama

şükretsinler gene kafakağıdımı kaybettim

ah bir kafa-kağıdım olsa

ben bilirim yapacağımı

adamın gözleri bir bursa bıçağıydı

çıkardım cebimden nüfus kağıdımı

tutuşturdum eline

sonra na’aptım biliyor musunuz reis bey

doğru keraneye gittim

kambur bir karı buldum evlerin birinde

belli sığıntı orda

eski terlikler gibi bakıyor insanın yüzüne

gel dedim çıkalım yukarı

ben müşteriye çıkmam dedi

olsun dedim olsun

çaça da geldi peşimizden

al takke ver külah üstesinden geldik işin

oturttum sonra karyolanın kenarına

saçlarını taradım dudaklarını boyadım

parayı verdim eline tam gideceğim artık

cıvıl cıvıldı gözleri

yeni dağılmış bir ilkokul gibi

işte böyle dedim reis bey

başınızı ağrıtmayayım

yoksa bunlara gelinceye dek daha ne haltlar

karıştırmadım

biliyorum suçluyum razıyım cezama

çalmadım öldürmedim ama

daha kötüsünü yaptım

na’aptım biliyor musunuz reis bey

tuttum insanları sevdim.