“Uzunyuva Kutsal Alanı, Maussollos ve Artemisia için yapılmaya başlandı!”

Karia, Karialılar ve Mylasa Sempozyumu’nun 15’incisi 6 – 7 Eylül tarihlerinde yapıldı … Sempozyumda, Aydın Adnan Menderes Üniversitesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Suat Ateşliler, önemli bir iddiayı dile getirdi:

A. Kemal KAŞKAR –

Karia, Karialılar ve Mylasa Sempozyumu’nun 15’incisi 6 – 7 Eylül tarihlerinde Milashan Otel toplantı salonunda, geçen yıl Aralık ayında aramızdan ayrılan Muğla Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Arkeoloji Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Adnan Diler’in (1957-2023) anısına ve ‘Danimarka Halikarnassos Projesi’nin kurucusu ve Güney Danimarka Üniversitesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Signe Isager’in onuruna yapıldı.

Sempozyuma, ülkemizin yanısıra ABD, Almanya, İtalya veDanimarka’dan bilim insanları katılıp sunumlar yaptılar.

Açılış ve ilk oturum/

6 Eylül Cuma günü saat 10:30’da saygı duruşunda bulunulması ve İstiklal marşımızın okunmasıyla başlayan sempozyumda daha sonra sempozyumun düzenleyicisi Gazeteci Olcay Akdeniz bir konuşma yaptı. Konuşmasını, sempozyuma katılan, katkıda bulunan Milas Ticaret ve Sanayi Odası, Muğla Ticaret Borsası, Milas Uzunyuva Naturel Sızma Zeytinyağı ve Çakıl Su Ürünleri başta olmak üzere tüm kişi, kurum ve kuruluşlara teşekkür ederek başlayan Akdeniz, “Karia, Karialılar ve Mylasa Sempozyumumuzu dostlukla, imece ruhuyla, paylaşımcılıkla gerçekleştiriyoruz” dedi ve sözü, bu yılki sempozyumun ‘onuruna yapılacağı’ Prof. Dr. Adnan Diler’e getirerek şöyle sürdürdü: “Adnan Hocam oyunbozanlık yaptı. Kendisine, bu sempozyumun Prof. Dr. Signe Isager ile birlikte kendisinin onuruna yapılacağını söylediğimizde memnuniyetini ifade etmişti. Ancak ne yazık ki Hocamızı kaybettik. Bu nedenle anısına yapıyoruz. Sizden isteğim, dileğim; lütfen kimse oyun bozanlık etmesin.”

California Üniversitesi (ABD) Mimarlık Tarihi ve Klasik Arkeoloji Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Fikret Yegül’ün başkanlığındaki ilk oturumda, Prof. Diler’in anısına ve Prof. Isager’in onuruna sunumlar yapıldı. Prof. Adnan Diler’in Eşi Melike Elmas Diler, Prof. Diler’in Annesinin rahatsızlanması nedeniyle İstanbul’a gittiği için katılamadığı sempozyumda gönderdiği mesaj Arkeolog Seda Eryılmaz tarafından okundu.Elmas Diler mesajında, Eşi, Prof. Dr. Adnan Diler’in hayattaki tek amacının, aldığı son nefese kadar güzel şeyler yaparak dünyada güzel bir iz bırakmak olduğunu ve bunu, aramızdan çok erken yaşta ayrılmasına rağmen başardığını görmekten duyduğu hoşnutluğu dile getirdi.

Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Arkeoloji Bölümü-Klasik Arkeoloji Anabilim Dalı Öğretim Üyesi, Araştırma Görevlisi Seda Eryılmaz ise sunumuna, “Keşke bu sempozyum anısına değil onuruna düzenlenseydi” sözleriyle başladı ve Adnan Diler’in yaşamı ve arkeoloji alanındaki çalışmaları ile ilgili bilgiler verdi. Eryılmaz; Diler’in eğitim yıllarından akademik çalışmalarına, Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Arkeoloji Bölümü ve Karia Araştırma ve Uygulama Merkezi kurucusu, Muğla Kültür Envanteri çalışmalarının öncüsü olarak 2023 yılında “Bodrum Yarımadası ve Leleg Uygarlığı Araştırma ve Uygulama Merkezi” bünyesinde yaptığı son çalışmalara dek kapsamlı bir sunum yaptı.

Birinci oturumda daha sonra, Danimarka Halikarnassos Projesi’nin kurucu üyesi, Güney Danimarka Üniversitesi Eskiçağ Tarihi Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Poul Pedersen’in, “Onur konuğumuz Prof. Dr. Signe Isager”i anlatan sunumuna geçildi.İngilizce olarak yapılan sunum Prof. Dr. Fikret Yegül tarafından, aralara girilerek Türkçeleştirildi. Prof. Dr. Signe Isager’in de kısa bir teşekkür konuşması yaptığı bu bölüm, Kültür Bakanlığı Temsilcisi Nihal Metin tarafından Prof. Isager’e takdim edilen plaketle tamamlandı.

Daha sonra Prof. Pedersen, “Herodotos Döneminde Halikarnassos, Bodrum Kalesi’ndeki Erken Klasik Dönem Kalıntıları Üzerine” ve Arkeoloji ve Sanat Yayınları Yönetmeni, UNESCO Türkiye Milli Komitesi Üyesi Nezih Başgelen ise “Eski gravürlerden ve tarihi fotoğraflara: Karia‘nın heykelleri ve taş eserleri” başlıklı sunumlarını yaptılar. Prof. Poul Pedersen’in konuşmasını bir ölçüde Türkçeleştiren Oturum Başkanı Prof. Yegül’ün, Nezih Başgelen’i sunuşunda, “Konuşmayı İngilizce’ye çevirmeyeceğim” esprisi gülümsemelere neden oldu.

Fede Berti ve Bilal Söğüt’e plaket/

Sempozyum programının bu bölümünde, Karia, Karialılar ve Mylasa Sempozyumu’nun Bilim Kurulu Üyeleri, uzun dönem İasos Kazı Başkanlığı yapmış olan Dr. Fede Berti ile halen Stratonikeia-Lagina Kazısı Başkanlığı yapan Prof. Dr. Bilal Söğüt’e, başlangıcından bugüne kadar sempozyumlara katılım, katkı ve destekleri için özel teşekkür plaketleri verildi.

2, 3 ve 4. oturumlar/

Sempozyumun ilk gününün öğleden sonraki bölümünde, Hamburg Üniversitesi Beşeri Bilimler Fakültesi (Almanya),Kültürel Çalışmalar Bölümü, Eski Akdeniz Arkeolojisi ve Kültür Tarihi – Milet Kazısı Başkanı Prof. Christof Berns’in başkanlığında yapılan oturumda, Cagliari Üniversitesi (İtalya) Öğretim Üyesi Prof. Dr. Simonetta Angiolillo “İasos’un bazı heykelleri üzerine”, California Üniversitesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Fikret Yegül “Sardes’den Dev İmparator Başları” ve Denizli Pamukkale Üniversitesi Arkeoloji Bölümü Öğretim Üyesi,Stratonikeia – Lagina Kazısı Başkanı Prof. Dr. Bilal Söğüt ile Dr. Fatma Aytekin ise “Stratonikeia kökenli figürlü mezar stelleri” başlıklı sunumlarını yaptılar.

Başkent Üniversitesi, Güzel Sanatlar ve Tasarım Fakültesi, Mimarlık Bölümü Emekli Öğretim Üyesi / UNESCO Kültürel Miras ve Dijital Bellek Kürsüsü Üyesi / Letoon Kazıları Eski Başkanı Prof. Dr. Sema Atik Korkmaz başkanlığındaki oturumda ise Prof. Korkmaz, “Letoon Hadrian Nymphaeumu. Çok Katmanlı Mimari Tasarım ve H- BIM Teknolojileri”, Konya Selçuk Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Öğretim Üyesi, Arkeoloji Bölümü Başkanı Klasik Arkeoloji Anabilim Dalı Başkanı, Knidos – Burgaz – Emecik Apollon Kutsal Alanı Kazısı Başkanı Prof. Dr. Ertekin Doksanaltı ile Ph. D. Meltem Çağlayan Takımcı“Knidos‘tan bir Asklepios Heykeli”, İstanbul Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi Öğretim Üyesi ve Miletos Kazısı Başkan Yardımcısı Prof. Dr. Christine Özgan da “Karaburun yakınlarında, denizden çıkan bir bronz atlı heykeli” başlıklı sunumlarını yaptılar.

Başkanlığını Prof. Dr. Ertekin Doksanaltı’nın yaptığı ilk günün son oturumunda da İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Tarih Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Mustafa Hamdi Sayar “Heykel kaideleri ve algı oluşturma işlevleri”, Konya Selçuk Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Arkeoloji Bölümü Öğretim Üyesi ve Latmos/Herakleia Kazısı Başkanı Prof. Dr. Zeliha Gider Büyüközer ise “Herakleia Antik Kenti’nde Bulunan Heykeller” başlıklı sunumlarını yaptılar.

İkinci gün/

Karia, Karialılar ve Mylasa Sempozyumu’nun ikinci günü saat 10’da; Ankara Hacettepe Üniversitesi Edebiyat Fakültesi, Arkeoloji Bölümü Prehistorya ve Önasya Arkeolojisi Ana Bilim Dalı Öğretim Üyesi ve Çine Tepecik Höyüğü Kazısı Başkanı Prof. Dr. Sevinç Günel’in başkanlığında yapılan oturumla başladı. Sempozyumun bu oturumunda; İstanbul Medeniyet Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Sanat Tarihi Bölümü Başkanı, Türk İslam Sanatı Anabilim Dalı Öğretim Üyesi ve Beçin Kazısı Başkanı Prof. Dr. Kadir Pektaş “Beçin’de tespit edilen bazı mezar taşları”, Oturum Başkanı Prof. Dr. Günel “Çine-Tepecik’te MÖ. 2. Binyıl Tasvir Sanatını Anlamlandıran Eserler” ve Denizli Pamukkale Üniversitesi İnsan ve Toplum Bilimleri Fakültesi Klasik Arkeoloji Ana Bilim Dalı Başkanı, Arkeoloji Enstitüsü Müdürü ve Laodikya Kazısı Başkanı Prof. Dr. Celal Şimşek de “Laodikeia Traianus Nymphaeumu restorasyonu” başlıklı sunumlarını yaptılar.

Beçin …

Prof. Pektaş, sunumunda 2010 yılında Prof. Dr. Rahmi Hüseyin Ünal’dan devraldığı Beçin kazılarında, gerek merhum Prof. Ünal ve gerekse kendi kazı döneminde ortaya çıkarılan mezar taşları ile ilgili karşılaştırmalı bilgiler verdi ve bölgemizde 14’üncü yüzyıl ortalarına kadar tarihlenen mezar taşlarına rastlandığına dikkat çekerek, “Farsça yazılı kitabelerde tarih ve isim yok, Arapça olanlarda var. Bir tek Türkçe kitabe örneği Balat’ta bulundu” dedi ve son Menteşe Beyi olan İlyas Bey’e ait olmadığını ama onunla ilintili olabileceğini düşündükleri ve 15’inci yüzyıla tarihlenen bir mezar taşından da söz ederek, üzerinde “Hacı İlyas Kızı Fatma (1472-1473)” yazan mermerin, Ahmet Gazi’nin mezarındaki kazı çalışmaları sırasında bulunduğunu, bu buluntunun, mezarın 15’inci yüzyılda bakımdan geçtiğini düşündürdüğünü, ayrıca Milas’taki bir mahallenin adını bu Hacı İlyas Bey’den alıp almadığına ilişkin henüz kesin bir şey söyleyemeyeceklerini belirterek konuşmasını, Beçin’de bulunmuş bir başka mezar taşındaki metnin Türkçe’sini okuyarak tamamladı:

“O dilber ki yatmadan önce yatağına gül (nesrin) saçılmadıkça rahat edemez, uyuyamazdı. Feleğin dönüşü onun yüzünün gülünü döktü. Toprağının üzerinde ocak ocak dikenler bitti.”

Prof. Dr. Sevinç Günel ise, Prof. Diler’e ithaf ettiği “Çine-Tepecik’te MÖ. 2. Binyıl Tasvir Sanatını Anlamlandıran Eserler” başlıklı sunumunda, Çine Tepecik’te Miken uygarlığının etkilerine yoğun olarak rastladıklarını Anadolu, Ege ve Doğu Akdeniz coğrafyasında kültürel etkileşim ve tasvir sanatı üzerine örnekler vererek, bu çerçevede sunumunda kuş ve keçi tasvirlerine yer vererek Ege Denizi ve Menderes nehrinin bu etkileşimde başta gelen iletişim platformları olduğuna dikkat çekti.

Önemli bir iddia: Milas’taki kutsal Alan Hekatomnos’a ait değil!/

Oturum Başkanlığını Prof. Dr. Bilal Söğüt’ün yaptığı 6’ncıoturumda Aydın Adnan Menderes Üniversitesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Suat Ateşliler “Pytheos/Pytheas, Satyros ve ‘Büyük Satrap Ayaklanması’, Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi Klasik Arkeoloji Anabilim Dalı Öğretim Üyesi Prof. Dr. Serdar Hakan Öztaner “NYSA Çarşı Bazilikası Figürlü Başlıkları ve Düşündürdükleri” başlıklı sunumlarını yaptılar.

Prof. Dr. Suat Ateşliler sunumunda önemli bir iddiayı dile getirerek, halihazırda Hekatomnos anıt mezarı olarak anılan-adlandırılan tamamlanmamış durumdaki ‘Uzunyuva Kutsal Alanı’nın ‘Maussollos ve Artemisia için yapılmaya başlandığı’nıbelirterek, tamamlanmamış olmasını da 366 – 360 yılları arasındaki Büyük Satrap Ayaklanması ile açıkladı. Prof. Ateşlilerayrıca, 392 ile 377 yılları arasında satrap olan, Mylasalı İdriesisve Ada ile Maussollos ve Artemisia’nın babaları olan Hekatomnos’un anıt mezarı için olası başka bir adres seçeneğinden de söz etti.

7 ve 8. Oturumlar ve kapanış/

Prof. Dr. Mustafa Hamdi Sayar başkanlığındaki 7’nci oturumda Aydın Kuşadası – Kadıkalesi / Anaia Kazısı Eski Başkanı Prof. Dr. Zeynep Mercangöz “Kuşadası Kadıkalesi Kazısı’ndan iki orijinal taş plastik”, İtalyan Arkeoloji Okulu Onursal Üyesi – Roma Araştırmaları Enstitüsü Öğretim Üyesi Dr. Fulvia Bianchi“Bargylia ve imparatorluk dönemindeki mimari dekorasyonu: ustalar ve desenler”, Erzurum Atatürk Üniversitesi Klasik Arkeoloji Ana Bilim Dalı Öğretim Üyesi ve Alabanda Kazısı Başkanı Prof. Dr. Ali Yalçın Tavukçu “Alabanda Antik Kenti Kazısı Heykeltraşlık eserleri” başlıklı sunumlarının ardından Prof. Dr. Zeynep Mercangöz’ün başkanlık yaptığı son oturumda İzmir Dokuz Eylül Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Ali Bahadır Yavuz ile İtalya Napoli Üniversitesi Jeoloji Mühendisliği Bölümü Öğretim Üyesi Dr. Mathias Bruno “İki Karya mermerinin kökeni ve dağılımı: Euromos ve Muğla mermerleri” ve Pamukkale Üniversitesi Arkeoloji BölümüÖğretim Üyesi Dr. Nihal Durnagölü de “Stratonikeia Territoriumu’ndaki Bozukbağ’ da bulunan Asklepios Heykelciği üzerine değerlendirmeler” başlıklı sunumlarını yaptılar.